Η Ελίφ Σαφάκ αθωώθηκε, το άρθρο 301 ζει και βασιλεύει

Δικαστήριο της Κωνσταντινούπολης απήλλαξε τη συγγραφέα Ελίφ Σαφάκ από την κατηγορία της «καθύβρισης της υπόστασης του τουρκικού έθνους» μετά την έκδοση του βιβλίου της "Πατέρας και Μπάσταρδος", στο οποίο η συγγραφέας αναφέρεται ευθέως στην αρμενική γενοκτονία του 1915.

Την ποινική της δίωξη είχε προτείνει ανώτατο δικαστήριο της γειτονικής χώρας. Μολονότι η Ελίφ Σαφάκ αθωώθηκε το άρθρο 301 του τουρκικού ποινικού κώδικα, βάσει του οποίου διώκονται διανοούμενοι εξακολουθεί να είναι ένα από μεγάλα εμπόδια για τον εκδημοκρατισμό της Τουρκίας, μεταδίδει από την Κωνσταντινούπολη η ανταποκρίτρια της «Νοτιογερμανικής Ραδιοφωνίας» Susanne Güsten.

Ο τούρκος συγγραφέας Ορχάν Παμούκ, ο δημοσιογράφος Χιράντ Ντινκ και δεκάδες άλλοι τούρκοι διανοούμενοι είχαν περάσει την περιπέτεια της Ελίφ Σαφάκ. Η «καθύβριση της υπόσταση του τουρκικού έθνους» είναι η σημαντικότερη κατηγορία που αντιμετωπίζουν στην Τουρκία οι άνθρωποι του πνεύματος, όταν αναφέρονται στα βιβλία τους σε ιστορικά γεγονότα που θεωρούνται ταμπού.

Ο -τα πάντα επιβλέπων- τουρκικός ποινικός κώδικας με τη συνέργια των θεματοφυλάκων της τουρκικής ταυτότητας, των εισαγγελέων ζητά επιβολή ποινής φυλάκισης τριών ετών για την ίδια, τον εκδότη της αλλά και τον μεταφραστή της, σύμφωνα με το άρθρο 301. Το επίμαχο άρθρο υιοθετήθηκε πέρυσι και θεωρείται το ισχυρό όπλο ενάντια στους οπαδούς του ευρωπαϊσμού και των μεταρρυθμίσεων και όπως λέει ο Μπαχαντίρ Καλεαγκάσι από τον Τουρκικό Σύνδεσμο Βιομηχάνων: «Ας μην έχουμε αυταπάτες. Με το άρθρο 301 και την ερμηνεία του, η Τουρκία διολισθαίνει στο πνεύμα μιας δικτατορίας που φοβάται τις απόψεις. Η Τουρκία παρουσιάζεται ως κράτος που φοβάται την ελεύθερη γνώμη των ιδίων των πολιτών της».

Δεν αγανακτούν ωστόσο όλοι οι Τούρκοι με τις μεθοδεύσεις αυτές. Δεξιοί εθνικιστές που επεδίωξαν και πέτυχαν την άσκηση ποινικής δίωξης κατά της Ελίφ Σαφάκ έτριβαν τα χέρια τους. Μετά την απαλλαγή της συγγραφέως είναι βέβαιο ότι θα αντιδράσουν έντονα. Στόχος τους είναι άλλωστε να αποτρέψουν την πορεία της Τουρκίας προς την Ευρώπη. Συμπαραστάτες έχουν μέλη του δικαστικού σώματος, οι οποίοι ερμηνεύουν κατά το δοκούν το άρθρο 301 του τουρκικού ποινικού κώδικα, υποστηρίζει ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος της Τουρκίας, Τσαν Μπαϊνταρόλ. «Το ζήτημα είναι πως ερμηνεύεται το άρθρο 301 από τα δικαστήρια. Μέχρι σήμερα η ερμηνεία είναι αρνητική για τους κατηγορουμένους. Το γεγονός ότι η Ελίφ Σαφάκ κατηγορείται για μια φράση ενός από τους ήρωες του μυθιστορήματός της συνιστά μια ακραία περίπτωση. Το μεταρρυθμιστικό πνεύμα που διέπει την τροποποίηση του συγκεκριμένου νόμου δεν διέπει και την ερμηνεία του», τονίζει ο κ. Μπαϊνταρόλ.

Έτσι υπάρχουν πάντα πρόθυμοι εισαγγελείς, έτοιμοι να δώσουν αντεθνική διάσταση σε οποιαδήποτε παράβαση του άρθρου 301. Η διαδικασία αυτή τηρήθηκε και στην υπόθεση της Σαφάκ. Ο πρώτος εισαγγελέας που ασχολήθηκε με την υπόθεση απέρριψε την προσφυγή. Σε δεύτερο βαθμό ωστόσο βρέθηκε ο κατάλληλος άνθρωπος για να παραπέμψει τη συγγραφέα.

Η ΕΕ ζητά από την Άγκυρα να καταργήσει το επίμαχο άρθρο. Οι εθνικιστές ωστόσο δεν το επιτρέπουν. Η κυβέρνηση φοβούμενη το πολιτικό κόστος δεν το συζητά και διαψεύδει τα περί του αντιθέτου δημοσιεύματα του τύπου.

Επιμέλεια: Σταμάτης Ασημένιος

DW